Showing posts sorted by relevance for query pangpar. Sort by date Show all posts
Showing posts sorted by relevance for query pangpar. Sort by date Show all posts

25 November 2009

Mizo pangpar te leh an Sap hming

Mizo pangpar leh hnimhnah ho hi hi an Sap hming hi hriat hi lunglen changin a lem internet velah han en duh chang atan a pawimawh ve ania. Sap hming hriat miau loh chuan zawn ngaihna a vang tlats!

Hei vang hian hman deuh atang khan ka ngainat zual ho hi tlem tlem in ka hriat belh ve zel a, chung ho chu kan share ve ang e. In lunglen nikhua a in lo Google Image ve duh takin :-) (A tam zawk hi chu kei mah pawh hi ka chiang chuang lo a, a Sap leh a Mizo hming ah, a dik lo ho chu min rawn correct dawn nia).
  • Anthur: Mallow (a ni thei em?). Mallow family zing ami hi chu a ni chiangin ka hria a, Grape leaved Mallow an tih hian a hnaih ber em aw ka ti deuh.
Anthur hi chu an lo hrisel ngang aniang, Pliny the Elder, Roman philosopher fing tak pawh khan ''Whosoever shall take a spoonful of the Mallows shall that day be free from all diseases that may come to him" a lo ti. (Mallow chu Anthur chu a lo nih ngei chuan....)
  • Artukkhuan: The Four O'Clock Flower or Marvel of Peru (Mirabilis jalapa)
  • Bal: Malanga, Tannier
  • Cecilia par (kan ti mai thin a kan tet lai chuan, a Mizo hming dik tak hria in awm em?): Impatiens - Sultan's Balsam, Busy Lizzy (Impatiens walleriana )
  • Chhawkhlei (hei chu kan hriat fur ka ring): Rhododendron
Chhawkhlei hi Mizoram ah ka la hmu ngai lo na a hmun dang ka zinna ah hian ka hmu zeuh zeuh. La par mawi leh par nasa ber ka hmuhna chu Melbourne ah, Dandenong tlang lam kan kalna kawng pakhatah ania, kan inti spisiality hle na a Mizoram ai chuan a par uar zawk deuh anih hmel :)
  • Chuailo par: Globe Amaranth (Gomphrena globosa)
  • Hnahsin par: Cosmos (A thlalak pawh hi keima pangpar ngei leh keima lak ngei kan hmang ang e - khawvel pangpar zawng zawng a ka pangpar ngainat ber leh ka mit ah chuan mawi ber leh thinlung khawih ber leh lung ti leng ber tu :))
  • Di suak (Hei pawh hi kan tet lai a kan koh thin dan ania, a chang chuan Di tlawm chi te pawh kan ti thin. A Mizo hming dik tak hi ka hre lo): Montbretia
  • Dingdi (Dingdi hi kan ti thin a, mahse hei chu a hming dik lo ani chiang sak, a hming dik tak ka hre lo): Scarlet Milkweed
Heng par hi kan naupan laiin kan in kawt ah ka phun thin a. A thran duh bakah a par tha duh lutuk a enkawl ngai si lo in, mahse pangang var lian lampang a dum a tial hi an awm duh lutuk a, chuvang chuan heng pangpar hi ka hlauh phah tawp. Heng pangang hi hmun dangah pawh heng pangpar awmna ah hi chuan an awm duh aniang, 'Scarlet Milkweed' ti a ka search hian, ka result first page zing ah ka pangang sawi ang ngei chu a lo lang ve hlawl mai!A pangang hming hi Baby Monarch Caterpillar ani leh zel e :-)
  • Duli par (hei pawh tet lai a kan koh dan bawk, a Mizo hming dik ka hre lo, a scientific name Dianthus kan ti thin bawk): Sweet William (Dianthus barbatus)
  • Fartuah: Indian Coral Flower
  • Forever par (hei pawh hi tet lai koh dan, enge Mizo hming hran a nei em ka hre lo): Moss Rose
Forever par hi chi hnih a awm thin kha, Moss Rose tia zawn pawh hian a chi hnih ve ve hian result a rawn lang ang.
  • Hruipui rah: Moriche Palm (Mauritia flexuosa) (a dik full fight em ka hre lo..han chhui zawm ve teh u)
  • Isua Thinlung (tet lai sawi dan bawk, official takin Mizo hming a nei em ka hre lo): Coleus
  • Kumtluang par : Periwinkle (Vinca rosea)
Kumtluang par hi a Zo in a nalh ka ti hle na a, uite pangang hi an awm duh lutuk avangin ka nei duh ngai lo. (Uite pangang hi Hercules Moth Caterpillar an ti in ka hria.)
  • Kungpuimuthi: Canna. Helai picture ami a sin chi ang hi chu Indian shot an ti a. A buk deuh chi khan common names hrang hrang an nei leh. Eg - Tropicanna. Heng ho hi chu a mu pawh inkhualtelem na ah chuan artui ang a kan hman thin kha.
  • Nuaithang: Balsam (Bicolor rose, Garden etc)Ram Nuaithang pawh a awmhran kha. Khang kha chu Himalayan Balsam an ti. October Mizoram ka haw khan ram ka kal a, ramhnuai ah ram Nuaithang hi an lo par nasa mai a, lung chu ti leng ve tak ani! Ram Nuaithang chu hei:
  • Mawza par (Hei ai a official Mizo hming a awm em ka hre lo): Salvia, Scarlet Sage
  • Mitthi pangpar (hei pawh hi official deuh in enge a Mizo hming a awm ang): Lantana, Yellow Sage
  • Rimenhawii (Mizo hming dik tak ka hre lo): Cypress Vine, Cardinal climber, Star Glory
  • Sap pangpar: Zinnia
Sap pangpar hi ka pi huanah a par nasa thei lutuk a, ka lung hi a ti leng tawp thei lo.
  • Sekhupthur (chi hrang hrang a awm thin a, hei a tam leh common ber thin): Wood Sorrel
Kan naupan lai kha chuan kan vir thei em em khawp a, a par nen lam hian kan ei quit vek thin.
  • Uiteka: Snapdragon
  • Zamzo: Cockscomb (Crested, Silver, Plumed etc)
Zamzo hi ka nu pangpar duh ber ani ve thung a, Zamzo ka hmuh hi chuan ka nu min ti ngai thin.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
Thil dang deuh....

Hussop: Hussop tih hi Bible ah hian a lang zing riau a, 'Hussop in mi tifai la, tichuan vur aiin ka var ang' tih te. Eng thil nge maw anih le ka ti rilru thin a, hmunphiah ang lampang chi engemawni anih dawn hi ka ti mai thin a. Kan chhui chiang chu he hnim lek hi a lo ni reng a - A hming original chu Hyssop (Hyssopus) ania, Mizoram ah ka la hmuh ngai awm ka hre lo. Lo hre palh in awm a, Mizo hming a lo neih palh hlauh a, chu chu enge tih in lo hriat palh hlauh leh phei chuan rawn contri thei ula a lawmawm viau ang.

---------------------------------------------------------------------------------------------------

Mizote tan chuan heng pangpar te an Sap hming hriat loh ai a pawi zawk chu an Mizo hming pawh hriat loh hi! Mi tamtak hi kan pangpar te hming hre mang lo hi an tam lutuk a, a tha lo ka ti. Florist ah pangpar exotic, "foren" deuh deuh, hming dik tak a hre vek a order zung zung thei si a, Zamzo takngial pawh hriat leh si loh hi chu ka fate chu ni se ka vei viau ang. Mahse hei chu off topic....to each his own :-)


With a few flowers in my garden, half a dozen pictures and some books, I live without envy :-)


18 October 2011

Mizo thlai/thingkung/hnim etc leh an sap hming - Part 3

Official vak lo a Part-1 leh Part -2 a awm tawh bawk a, hei a part - 3 na atan ti leh teh ang. Hriat thar leh thar loh te, a hma post a la tel lo te hi share zel phawt ang.

Mahse a hmasa in request - helai a thil dah hi a duh duh in engmah sawi lovin emaw a source cite lovin inlak sak hi ching lo hram ila. Mi in hun pe a kan ziah leh (a ho a ho in) hun seng a kan inchhiar chhuah te a ni ve a, ngawi reng a an lo la a, anmahni kutchhuak ang a an treat hi chuan rilru a na ve duh deuh ania. Hmanni ah Facebook group pakhat ah Mizo pangpar te leh an sap hming ka ziahna ami kha an lo dah teuh mai a, hman kumah khan Evening Post ho in ka post pakhat mipakhat ziah ang hmakin (a ziaktu hmingah Zaia/Siama tih vel in an dah hmeks) an lo chhuah tawh bawk a. Ka blog content hi a nep a nepin ka copyright ve thlap ania :-)

Tawk e copyright lam chu. Tunah a tui ber atangin ilo tan nghal ang:

Zawngtah: Bitter bean, stink bean etc (Parkia speciosa)

Zawngtah awm a hun leh tan dawn, keipawh ka Krismas rawn haw in ka rawn nang ngei dawn bawk a. S.E Asian lam zawngtah mu recipe te han try ka chak khawp mai. Mahse bekang leh hmarcha hmui nen tluk a tui a awm theih ka ring lem lo.
(Pic source)

Chakawk: Fernbrake, bracken fiddleheads (Pteridium aquilinum)

Chakawk hi tui ka ti in englai pawhin ka ei peih thin. Mahse a saphming kan hriat hnu ah kan chhiar chiang a, ramsa thenkhat ah a 'carcinogenic' (cancer thlen thei) a, Japan ram a stomach cancer tam chhan ah pawh factor lian tham ah an dah tih an ziak ka hmu a thin a ti thawng. Vairam lamah hi chuan chakawk ei na chance a awm lo hlauh a, mahse Zoram lam chhungte ka han phone nghal, chakawk lo ei tawh lo tur a chah turin. Chhiar tu te pawh ka chah nghal vek bawk che u e :)
(Pic source)

Mitthi sunhlu: Carry Me Seed (Phyllanthus amarus)

Heng hi kan naupan lai chuan mitthi sunhlu kan ti thin. A hming dik tak a ni em ka hre lo. Lung a tih len reuh em vangin ka rawn telh ve mai ani e.
(Pic source)

Sehnap, Lakher Anthur: Bush sorrel (Hibiscus surattensis)

Hei pawh ka lung a tileng. Kan tet lai chuan D.C Workshop, Chaltlang thlang ah khuan mi huan te a awm a, kan lo ru nasa thei lutuk. Jam te kan siam a, a chang leh a tui chi nen al thur tek tawkin kan siam bawk a. A tui theih dan kha awww!
(Pic source)

Khuangthli: Bishop Wood (Bischofia javanica)

A lem tha tak ka zawng hmu thei lo, hei a thingkung naute thlalak :)
(Picture source)

Chabet: Beggar-tick (Bidens family ami, eng species ber nge ka chiang lo)
(Picture source)

Tualvungi em: Fluted bird's nest (Cyathus striatus)
(Pic source)

Anhling: Black nightshade (Solanum americanum, Solanum nigrum, leh Solanum ptychanthum ah hian a eng ber hi nge keini Mizoram lam in kan ei hi ka hre hrang thei lo).
(Pic source)

At hlo: Angel's trumpet (Brugmansia)

Heng pangpar hi naupang te kan nih lai tang tawh khan, a at theih an tih avangin ka hlau deuh titih thin khawp mai a. Ka len hnu ah khang te kha thu ho mai mai aniang ka ti leh a, mahse kan chhiar chiang a, a lo poisonous hle tak tak.
(Pic source)

Kelbean: Broadleaf plantain (Plantago major)

Kan naupan laiin kan inkhualtelem na ah heng hi vaimim kan ti thin. In ti ve ngai em?
(Pic source)

Behliang: Pigeon Pea (Cajanas cajan)

Behliang hi chu a chhung ah pangang awm a ching em avang in, tui ti hle mah ila khat tawk chauhin ka ei risk ngam.
(Pic source)

Chuan a tlip nan -

Maitamtawk: Bristly balsam-pear, spine gourd etc (Momordica balsamina)

Maitamtawk hi tui ka tih theih tehreng nen ka ei tui thei ta reng reng lo mai. Vairam maitamtawk hi Mizoram lam aiin a tui lo bik nge pawh ka hre lo. Te reuh te hring tha deuh si te hi a lo chang fer zel.

(Pic source)

Ti zawng kha ni mai rawh se, ka lawm e. Zan a tlai tawh e mai, a bang zawngin part 4 ah rawn chhunzawm tawh mai rawh se.

03 August 2010

Mizo thei leh thlai te leh an Sap (leh vai) hming

Pangpar leh a extra kan ti tawh bawk a, tunah thei leh thlai leh bonus ho han ti leh teh ang. Keipawh mi huan a thei lo ru kumkhua lo in, mahni a thei huan te hi Pathian in rem A tih chuan siam ve te hi ka chak a, chung tih dawn hunah internet a han search zung zung theih nan an Sap hming hriat hi a tangkai.

Heng ho hi chu kan naupan laia kan koh thin dan a ni tlangpui a, an hming dik tak a ni leh nih loh ah ka chiang lo.

Ar-a fanghma: African horned cucumber, horned melon, blowfish fruit (US lamah) etc

Kan naupan lai chuan khat tawk a ramhnuai a hmuh fuh hlauh tih loh ah chuan hmuh tur a vang. Chaltlang Zotui tuikhur bulah khan a zam nasa thei. Zotui kha a hrang an ti thin a, ngaina lo deuh chung pawhin Ar-a fanghma a rah tih kan hriat chuan kan kal tang tang thin.


Bawrai: Indian Jujube, Indian plum etc. Vairamah North lamah kha chuan 'Ber' kan ti mai thin, South lamah hi chuan...ka hre lo.


Vairam bawrai lian lurh ang chi hi chu tui ka ti lo khawp mai. Mizoram bawrai phak deuh chep chuap ngei kha a tui. Vairam ah hian pawn a an rawn zawrh hi chu hetiang lian tui lo chi hi a ni na in, an ramhnuai ah te leh kawt ah te pawh bawrai kung lo rah hi chu kan ram lam ami nen a in ang.


Bepui: Hyacinth bean

Hei chu sawi vak tur awm lo. Saum nen thak tek tok in bai ila a tui em em tih mai loh chu. Chhumhan pawhin a tui tho.



Bepui thlanei: Winged bean

Hei pawh thil tui dang. Hei chu a saphming hi a common a kan hriat fur ka ring. Ka telh nachhan chu a Sap leh Mizo hming meaning in ang vel dan em em hi a mak ve mai mai a. "Literally" a Mizo to Sap (or vice versa) a leh te pawh a ang.



Chengkek: Kokum, Wild Mangosteen, Red Mango

Chengkek hi a lar em em lo nain, a cousin Purple Mangosteen hi chu khawvel ah chuan tropical fruit lar pawl tak chu ni. Thei poster ah te khan hei chu an telh ve ziah kha :) Thailand/Indonesia velah khian hei hi chu a tam a. India ramah pawh theizuar lian deuh chuan hei hi chu an nei ve tlangpui. Hyderabad ah chuan pali vel zel a pack hi Rs 60-70 an ti. Delhi ah chuan kum 5 kal ta khan pakhat hi Rs 100 in an zuar thin. Imported a nih tlangpui vangin a to.

Chengkek pawh Mizoramah heti em em a a that theih chuan heng chi pawh hi a that duh ka ring. Han ching teuh mai ila, India ramah thawn chhuak ila, imported price ai a hniam deuh si in, a hlawk duh ngawt ka ring. Hei chu Chengkek ang lo takin a pawn tuamtu hi a ei theih loh a, mahse a mu var lai hi a thlum bon thuais a, vai ho duh chi tak ani. Aizawl ah ka hawn a, thenawmte leh chhungkhat ho te ka eitir a, tui an ti nasa. A mu an dah tha sap sap mai kui tiah beiseiin. Lo kui tiak hlawm tak ang maw...


Hlonuar: Sensitive plant, humble plant, shameful plant, sleeping grass, touch-me-not

Hei hi chu 'touch-me-not' tih hian kan hre lar hlur a, a hming dang ho khi bepui thlanei ang deuh, a in leh mawi em avangin kan telh ve re re ani e. Eg. Hlo = plant, nuar = sensitive (mi sensitive thinrim hma deuh te sawi nan a kan hman ang context in). A zung hi rulchuk damdawi ah a tha an ti.



Iskut: Chayote, Chow-chow, Vegetable pear etc

Hei pawh 'squash' tih chauhin kan hriat dan a ni tlangpuiin ka hria. A tui ve em avangin boksik ve re re ang :)



Kawlsunhlu: Otaheite Gooseberry, Malay/Star/Tahitian Gooseberry etc

Hei pawh thil tui full fight! :) Sunhlu pangai aiin tui ka ti zawk.


Lenhmui: Jambul, Java/Portuguese Plum etc

Hei vairam ah chuan Jamun kan tih hi. Hei pawh hi vai Jamun lian pui pui ai chuan a thlalak ami ang Mizoram a te reuh te te phak deuh deuh kha a tui ka ti zawk. Kan in kawt ah kan nei thin a, a picture ami ang chiah hian a rah thet thin. Ka lung a van tileng tak!



Pawihte ha: Salak, Snake fruit etc

Pawihte ha leh hruipui rah ah hian ka buai! Ka nu chuan thil in ang an ni lo atia, hruipui rah ni a ka hriat chu Pangpar post ah khan Moriche palm tih a ka dah kha.


Rul chaw: Mock strawberry

Tuikhur leh hmun dam ah khan a to duh thin. A hmel a it awm avang hian kan ei leh nge nge thin, mahse a tui lo.


Sazu theipui: Velvet apple, Mabolo

Hei chu phak thlawn. A hming re re atang hian a itawm loh, mahse ei chuan ka chhung zawng zawng a duk vek theih avang khan intih bawn nan naupan lai chuan kan thial lui tawlh tawlh thin :)



Sertok: Pomelo

Sertok is veri tui tih mai loh chu sawi vak tur awm lo.



Theiria: Jabuticaba (??) - Hei hi chu theiria ka hriat dan hi a chiang loh avangin a dik loh ka ring mah mah. Mahse ka mitthla a theiria ka hmuh dan nen chuan a inmil viauin ka hria.
Bukpui khua ah vawikhat chu ka pa in min hruai a, kan thlenna te in kawmthlang ah theiria kung hi an lo nei a, heti hian a kung leh zar zawng zawng ah khan a rah duk hi a lo bet khat chur mai a, ka thau ah te min man deuh titih. Natna a ang :) Mahse a thei hi chu a thlum a a tui bakah a mu te kha a nem vek a a ei theih zel mai a. A mu nen a ei zel theih hi thei ah chuan a tha ber mai! :D Bawngkawn Brigade field thlang ram ah pawh sawn theiria kung chu a awm nual thin.


Tuaitit: Bignay, Currant tree etcHei pawh thei tui (mahse ei em em dan a vang) leh lung ti leng.


Thei herawt: Starfruit, Carambola etcHe thei hi chu ka thei ngainat loh tlemte te zing ami a ni hlauh. Ka ei luih chuan ka luak dawn zel.


Zapan zawngtah: Leucaena, Coffee bush
Bekang nen, hmarcha hmui nen han rawt ila a tui full. Vairamah hmun tinah a to hi Mizo vairam awm Mizo chawhmeh rawp em em tan chuan a vanneihthlak. Keini pawh kan apartment kawtah a rah reng a, duh hunah chuan zanah zuk lawh zuai ani mai. Mahse ka ngaih bel nge vairam ami hi Mizoram ami angin a tui ve lo in ka hre leh tlat.


Chawngbawla: Kaffir LimeSer ah chuan tui ka tih ber pawl. A thur dan hi a chiang. Thei tan hian piangthar hi thur dan ah hian teh ta ila he thei hi chu a piangthar tha ngawt ang :-)

-------------------------------------------------

Chiang lo group - chhui peih te tan a chhui zawm tur

Pangkai: Langsat

Langsat an tih hi a thlalak vel a an lang sat sat danah hian pangkai ni ngeiin ka hre na a, ka chiang ngam lo. Engnge in ngaihdan?


Ka thei hriatpawlh tawp theih loh chu theitat leh tuai ha beh. Ka mitthla a ka hmuh danin hetiang ve ve hian ka hmu -

Heng hi Lakoocha an tih leh Kwai muk an tih nen hian a in angin ka hria. Lakoocha leh Kwai muk hi chu tlem in an dang na a, family khat, in ang lek lek an ni.


Thei pahnih ka vei em em an saphming ka hmuh theih miah loh chu khawmhma leh bil hi. A hria chuan min rawn hrilh ula lawmman ah khawmhma den ka lo pe ang che u :-)

------------------------------------------------


Tunah bonus track :P


Ka thil mak tih mai mai, kan Mizo tawng leh Saptawng te, kan Mizo 'myths' leh ram dang myths te lo in ang ve tlat thin ho pahnih kan boksik lok ang e.

1. Seliah - Cowlick

Seliah hi Sap hovin cowlick an lo ti ve hi mak ka ti. A in ang chiah chiah a a meaning hi. Se liahna hnu chu a ang pawh a ani maithei, mahse han an theih hi a ngah em a, entirnan 'Sam luhlul' te pawh lo ti ta ila awm ve tak tho ania. A sap ho pawhin 'cowlick' ti loin 'Pillow hair' (hehe) te lo ti ta sela a awm ve thei tho. Mahse hetiang a sam awm kan hmuh a, thildang tam tak a an theih kar a, bawng in a liah na hnu chiah kan lo tehkhin ve ve a, ''Seliah" kan lo ti ve ve hi a mak reuh ve mai mai.


2. Chawngtinlerhi fapa leh Greek ho Satyr leh Roman ho Faun

Chawngtinlerhi thawnthu ah khan lasi, ramhnuai leh ramsa te lal pasal a neih hnu ah a fa nausen nen a U an va tlawh a. A naute chu puanin a tuam tlat a, a U chu a naute ke lam en a phal miah lo tih kha awm kha. A U hnenah 'Ka naute ke I lo en chuan vawikhat mah min hmu tawh lo ang' a ti a, mahse a U chuan a en chak ta tlat a. A puan tuamna chu a phelh a, naute ke chu a enru ta a. Naute chu a lu lam chu mihring naute pangngai ni si kha a ke chu kel ke a lo nih kha.

Greek ho ramhnuai 'huai' Satyr ho pawh hi mihring lu leh kel ke an lo ni ve leh zel a. An ni ngaihdan pawh khan Satyr ho chu ramhnuai huai chikhat, 'woods and mountains' a cheng an ni a. A mak ve mai mai na chu, hetiang culture in ang lo lutuk, Greek ho lahin Mizo an awm tih pawh an hriat loh, Mizo lah Greek an awm tih pawh an hriat loh lai a, hetiang 'huai' - ram leh tlang vel a cheng, mihring lu leh kel ke nei kan lo nei ve ve hi. An lo awm tak tak thin emawni leh te ka tih phah rum rum.

Mahse Mizo in kan sawi tel ve loh, Greek ho version a tel ve ziah chu Satyr ho hi an *hur* hle tih hi :D An lem ziah re re ah pawh an shekshi thei hle. A tlip nan, satyr picture seksi tak bonus ah kan dah ang e :-)

:-)